ผลการวิจัยผู้บริโภคของ บริษัทนีลเส็นในช่วงภาวะเศรษฐกิจแบบนี้ พบว่าผู้บริโภคมีพฤติกรรมหลายอย่างที่เปลี่ยนไปจากเดิม เช่น มีความกังวลต่อความไม่แน่นอนในอนาคต พยายามรัดเข็มขัดและประหยัดค่าใช้จ่ายมากขึ้น แต่ที่น่าสนใจคือผู้บริโภคมีแนวโน้มที่จะซื้อสินค้าโดยพิจารณาจากยี่ห้อที่ ตัวเองและคนส่วนใหญ่รู้จัก ซึ่งตอกย้ำความสำคัญในการสร้างแบรนด์เสมอมา ไม่ว่าจะเป็นช่วงที่เศรษฐกิจขาขึ้นหรือขาลง แบรนด์ที่แข็งแรงมักจะได้เปรียบเสมอ

ในช่วงภาวะเศรษฐกิจไม่ ดีนี้ ผู้บริโภคคนไทยจะเน้นการประหยัดไฟ ลดค่าโทรศัพท์ ลดการใช้จ่ายกับสิ่งบันเทิงนอกบ้าน ลดการใช้รถยนต์ และซื้อเสื้อผ้าใหม่น้อยลง แต่ผู้บริโภคคนไทยจะยังคงยินดีใช้เงินในค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวกับการพักผ่อน การท่องเที่ยว การตกแต่งและปรับปรุงบ้าน ตลอดจนยังคงสนใจซื้อสินค้าด้านเทคโนโลยีที่ออกมาใหม่

ข้อมูล จากสำนักงานสถิติแห่งชาติยังแสดงให้เห็นว่า มีการทำธุรกิจด้านอีคอมเมิร์ชเพิ่มมากขึ้นในปี 2551 ทั้งในสหรัฐอเมริกาและประเทศไทย ถึงแม้ว่าภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลกมีผลทำให้อัตราการเติบโตลดลงจากเดิมบ้าง แต่อีคอมเมิร์ชยังคงโตอย่างต่อเนื่อง ศูนย์วิจัยกสิกรได้ทำนายว่าอีคอมเมิร์ชในปี 2552 จะโตเพิ่มขึ้นประมาณ 30% โดยมียอดขายประมาณ 30,000 - 39,000 ล้านบาท ซึ่งนับว่าเป็นตลาดที่น่าสนใจมากจริงๆ เพราะธุรกิจด้านอีคอมเมิร์ชเป็นหนึ่งในไม่กี่ธุรกิจที่ยังมีแนวโน้มการเติบ โตในระดับสูง ถึงแม้เศรษฐกิจจะชลอตัวลง

นอกจากนี้ยังมีแนว โน้มที่อีคอมเมิร์ชจะเข้าไปกินส่วนแบ่งของตลาดรูปแบบ เก่าๆ มากขึ้น เพราะมีความสะดวกสบายในการค้นหาสินค้าและเข้าถึงสินค้าได้ดี แถมสามารถสั่งซื้อได้ตลอด 24 ชั่วโมง 7 วันต่อสัปดาห์ จะซื้อเวลาใดก็ได้ จะสั่งซื้อสินค้าจากมุมใดของโลกก็ได้ โดยไม่ต้องห่วงว่าร้านจะปิด ฝนจะตก หรือรถจะติด  ประกอบกับในปัจจุบันการป้องกันระบบข้อมูลในอินเตอร์เน็ตได้ก้าวหน้าไปมาก มีการออกนวัตกรรมเทคโนโลยีของระบบป้องกันอัจฉริยะ ทำให้การซื้อของออนไลน์มีความปลอดภัยมากขึ้น

การที่อีคอม เมิร์ชมีการเติบโตที่ดีในประเทศต่างๆ เพราะอีคอมเมิร์ชมีต้นทุนการดำเนินการต่ำกว่าการขายหน้าร้านปกติทั่วไป มีความยืดหยุ่นและรวดเร็วในการเปลี่ยนข้อความ หรือวิธีการสื่อสารกับกลุ่มเป้าหมาย และเปลี่ยนได้บ่อยโดยไม่ต้องใช้เงินมากนัก ทำให้สามารถตอบสนองตลาดได้ดีกว่าการขายในช่องทางปกติ นอกจากนี้เทคโนโลยี 3 จีและไวแม็กซ์ที่กำลังจะเปิดใช้ในปี 2552 จะเป็นตัวกระตุ้นและยกระดับให้ธุรกิจอีคอมเมิร์ชเติบโตอย่างก้าวกระโดด

นอก จากความเร็วและความสะดวกที่ดีขึ้นกว่าเดิม เทคโนโลยีใหม่ยังช่วยทำให้อินเตอร์เน็ตสามารถกระจายเข้าสู่ผู้บริโภคในต่าง จังหวัดได้อีกเยอะ ความเร็วและราคาที่ถูกลงของการใช้อินเตอร์เน็ต จะเป็นกลจักรสำคัญที่ทำให้จำนวนผู้ใช้อินเตอร์เน็ตในประเทศเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้นธุรกิจ
อีคอมเมิร์ชจึงเป็นสิ่งที่มองข้ามไม่ได้เลย

อย่าง ไรก็ตามมีปัญหาหลายอย่างที่ขวางความก้าวหน้าของอีคอมเมิร์ช ไม่ว่าจะเป็นความเร็วของอินเตอร์เน็ต  ปัญหาความเชื่อมั่นในระบบความปลอดภัยของการจ่ายเงินผ่านทางอีคอมเมิร์ช ปัญหาการไม่ได้มีโอกาสเห็นสินค้าจริง ตลอดจนความกลัวว่าจะไม่ได้รับสินค้าหลังจากได้จ่ายเงินไปแล้ว ล้วนทำให้คนไทยรู้สึกไม่ปลอดภัยที่จะซื้อสินค้าผ่านอีคอมเมิร์ชทั้งสิ้น อย่างไรก็ตามผู้บริโภคไทยจะต้องเกิดการพัฒนาเข้าสู่ระบบการใช้อีคอมเมิร์ช เช่นเดียวกับในประเทศพัฒนาทั้งหลาย

ดิฉันมีโอกาสทำวิทยา นิพนธ์ตอนเรียนปริญญาเอก ในหัวข้อเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อความตั้งใจซื้อสินค้าประเภทอาหารเสริมทาง ออนไลน์ จากการสุ่มตัวอย่าง 1,077 ราย ตัดผู้ที่ไม่ได้เป็นผู้ใช้อาหารเสริมออกเหลือ 786 ราย พบว่า ปัจจัยที่เป็นประโยชน์จากการซื้อสินค้าทางออนไลน์มีผลทางตรงกับการตัดสินใจ จะซื้อสินค้าประเภทอาหารเสริมทางอินเตอร์เน็ตของคนไทย โดยให้ความสำคัญกับประเภทและจำนวนสินค้าหลากหลายที่มีให้เลือก ความสะดวกรวดเร็วโดยไม่มีกรอบเวลาในการซื้อของออนไลน์ สามารถซื้อสินค้าที่ไม่มีใครขายในประเทศ ราคาสินค้าที่ถูกกว่า

นอกจากนี้ ปริมาณความหลากหลายและประโยชน์ของข้อมูลที่มีอยู่ในอินเตอร์เน็ต ล้วนเป็นตัวแปรสำคัญที่มีผลต่อการตัดสินใจจะซื้อทางอีคอมเมิร์ชของคนไทย มีจุดที่น่าสนใจตรงที่ มีลูกค้าบางส่วนที่หนีจากการซื้อร้านค้าปกติไปซื้อสินค้าออนไลน์ เพราะไม่อยากถูกรบกวนจากพนักงานขายระหว่างเดินดูของ และไม่เชื่อสิ่งที่พนักงานขายบอก จุดนี้เราน่าจะเอาไปปรับปรุงการทำงานของพนักงานขายและพีซีในห้างให้ดีขึ้น ได้

ส่วนปัจจัยรองลงมาไม่ว่าจะเป็นปัจจัยที่เกี่ยวกับ ประสบการณ์ของลูกค้า เช่น ต้องการทำตัวให้ทันสมัย ความสามารถและความคล่องในการใช้อินเตอร์เน็ต ตลอดจนความน่าเชื่อถือของสินค้าและบริษัทที่ขายสินค้าในอีคอมเมิร์ช และความยากง่ายในการเข้าไปซื้อทางอินเตอร์เน็ต ถึงแม้จะไม่มีผลต่อการตัดสินใจโดยตรง แต่กลับมีผลบวกทางอ้อมต่อการตัดสินใจที่จะซื้อสินค้าอีคอมเมิร์ชของคนไทย เพราะปัจจัยทั้งสองส่วนนี้จะมีผลกระทบต่อความรู้สึกถึงประโยชน์ที่จะได้จาก การซื้อสินค้าออนไลน์

เมื่อนำข้อมูลเหล่านี้มาประกอบกัน จะเห็นได้ว่าการทำธุรกิจอีคอมเมิร์ชจะต้องกลายเป็นรูปแบบการตลาดอนาคตที่ สำคัญอย่างแน่นอน ดังนั้นถึงเวลาหรือยังที่เราจะเริ่มทำการศึกษาถึงช่องทางการจัดจำหน่ายนี้ อย่างจริงจัง เพราะเริ่มก่อนย่อมได้เปรียบก่อน…

ทีมา : หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ